Przeglądy szynoprzewodów są realizowane w celu niezawodnego i
bezpiecznego użytkowania instalacji przemysłowych. Szczególnie jest to istotne
dla wszystkich skręcanych śrubowo szynoprzewodów „starego typu” oraz takich, w
których wykorzystano izolatory bakelitowe. Izolatory te przy braku odpowiedniego serwisu i regularnych przeglądów po
zabrudzeniu „przebijają” (mamy na myśli tu głównie szynoprzewody niskiego napięcia,
gdyż dla wyższych napięć stosowano izolatory porcelanowe). Ważne jest regularne
dokręcanie styków elektrycznych szyn, co wiąże się z koniecznością przerwy w dystrybucji
energii elektrycznej do odbiorników. Przykłady z pozoru „dobrych” szynoprzewodów
oraz ich elementów po rewizji wskazano na fotografiach: nr 1 i nr 2.
Szynoprzewody,
to przewody o dużym przekroju, służące do dystrybucji energii elektrycznej do wielu
odbiorników za pomocą jednej linii (szynoprzewody dystrybucyjne i oświetleniowe)
lub zastępujące linie kablowe, bądź napowietrzne (szynoprzewody zasilające,
szynoprzewody suwnicowe).
Jako
materiał przewodzący szyn stosowane jest obecnie aluminium i miedź, a w starych
rozwiązaniach również stal (do prądów o wartości ok. 200A). Sposób montażu szyn
(pionowy/poziomy) oraz wzajemne ich usytuowanie wpływa znacznie na obciążalność
długotrwałą. Przy dużych prądach znamionowych, przekraczających możliwości obciążenia
pojedynczych szyn konieczne jest zwielokrotnienie przekroju.
Wg
teorii obciążalności szyn Mukosiejewa stosowanie powyżej trzech szyn na fazę
jest ekonomicznie nieuzasadnione. Tłumaczy się to zjawiskami zachodzącymi na
skutek wzajemnego oddziaływania faz i związanego z tym nierównomiernego
obciążenia poszczególnych szyn. Eliminacja tego zjawiska może być wykonana poprzez zastosowanie systemu szyn podwójnych różnych faz.
Rodzaje szynoprzewodów
1. Szynoprzewody
oświetleniowe
Szynoprzewody
oświetleniowe są przeznaczone do zasilania obwodów oświetleniowych. W zależności od przyjętych rozwiązań mogą posiadać skrzynki odpływowe z
zabezpieczeniami poszczególnych opraw, bądź stanowić jedynie miejsce montażu
opraw-tzw. belkę oświetleniową. Z reguły szynoprzewody oświetleniowe nie
przekraczają prądu znamionowego 63A.
2. Szynoprzewody
suwnicowe (przewody jezdne)
Szynoprzewody
suwnicowe mogą być wykonane w postaci:
- mostu szynowego rozmieszczonego na
izolatorach, do którego przyłączona jest poprzez odbieraki suwnica (rozwiązanie
podobne jak w trakcji elektrycznej),
-elastycznego przewodu zakończonego głowicą, która przesuwa
się ślizgowo po nieruchomym szynoprzewodzie.
3. Szynoprzewody
dystrybucyjne
Szynoprzewody
dystrybucyjne są przystosowane do przyłączania za pomocą skrzynek odpływowych
odbiorników rozmieszczanych wg potrzeb instalacyjnych na trasie szynoprzewodów.
Typowo szynoprzewody mają, w tym celu rozmieszczone gniazda/ miejsca
przyłączeniowe co 0,5 lub 1m. W razie potrzeby dołączenia nowych odbiorników lub zmiany lokacji
istniejących urządzeń można dowolnie dokładać, przesuwać lub usuwać skrzynki
odpływowe.
4. Szynoprzewody
zasilające
Szynoprzewody
zasilające pełnią jedynie funkcje linii zasilających, toteż nie są wyposażane w
gniazda do montażu skrzynek odpływowych. W zależności od warunków pracy i
wymaganego stopnia IP mogą mieć obudowę perforowaną lub całkowicie osłoniętą i
szczelną. Na ich końcach montowane są głowice z rozstawem wyprowadzeń,
umożliwiającym przyłączenie szynoprzewodów do rozdzielnic, transformatorów,
bądź generatorów.
Podział szynoprzewodów ze względu na budowę
1. Szynoprzewody kanapkowe
Budowa
szynoprzewodów tego typu polega na ciasnym upakowaniu płaskich izolowanych szyn
jedna nad drugą i oddawaniu ciepła od przepływającego prądu poprzez obudowę. Małe odległości pomiędzy przewodami szynowymi wpływają na niską reaktancją
indukcyjną oraz niewielkie spadki napicia w porównaniu do szynoprzewodów o
konstrukcji wentylowanej. Niewątpliwym walorem szynoprzewodów kanapkowych jest
fakt, że są one bardzo odporne na działanie sił elektrodynamicznych (nie ma w
nich podatnych na działanie sił izolatorów podporowych).
2. Szynoprzewody wentylowane
To
rozwiązanie jest spotykane w szynoprzewodach zamkniętych oraz szynoprzewodach
nieobudowanych, często zwanych również mostami szynowymi. Należy przez to
rozumieć szynoprzewody składające się z szyn, prętów lub rur umieszczonych na
izolowanych wspornikach (izolatorach). Chłodzenie szynoprzewodów stanowi obieg
powietrza lub czynnika gazowego.
3. Chemoodporne (kompozytowe)
Szynoprzewody
wykonane w izolacji kompozytowej są wykorzystywane w aplikacjach wymagających
dużej odporności na agresywne środowisko oraz gdzie konieczna jest
ognioodporność.
Przeglądy szynoprzewodów
W
ramach przeglądów szynoprzewodów wykonuje się w zależności od rodzaju
instalacji i wytycznych dokumentacji techniczno-ruchowej:
- czyszczenie obudów, izolatorów i
szyn z zanieczyszczeń,
- dokręcanie połączeń stykowych,
- sprawdzenie zamocowania zawiesi i
ewentualną ich regulację,
- sprawdzenie ugięć szynoprzewodów i
stanu kompensatorów,
- sprawdzenie stanu głowic,
elementów kątowych, złącz oraz powiązanych kaset odpływowych i rozdzielnic,
- pomiary rezystancji izolacji,
- pomiary małych rezystancji przejść
stykowych (wg potrzeb),
- rewizję połączeń stykowych,
- wyrywkowe sprawdzenie odstępów
pomiędzy szynami, a obudowami metalowymi w szynoprzewodach wentylowanych,
- pomiary pirometryczne lub termowizyjne wg potrzeb.
Zdjęcie szynoprzewodu suwnicowego hali przemysłowej.
Szynoprzewód dystrybucyjny nN typu PSZO 600A 400V ze skrzynką odpływow.
Szynoprzewód dystrybucyjny nN typu PSZO 600A 400V ze zdjętymi na czas rewizji obudowami zewnętrznymi.
Most szynowy (szynoprzewód) nN 0,4kV wykonany z szyn aluminiowych i izolatorów porcelanowych.
Szynoprzewód SN 15kV chłodzony powietrzem zainstalowane w rozdzielnicy SN 15V.
Szynoprzewód nN wentylowany powietrzem - zabudowany w komorze stacji trafo.
Szynoprzewód zainstalowany w rozdzielnicy nN 0,4kV In=630A.
Most szynowy (sekcyjny) łączący dwie rozdzielnice nN 0,4kV zasilane z różnych stacji transformatorowych.
Mosty szynowe nN w rozdzielnicy głównej 0,4kV zakładu przemysłowego.
Szynoprzewód dystrybucyjny typu kanapkowego ze skrzynkami odpływowymi.